سال ۱۹۴۹ اتحاد جماهیرشوروی- سابق- شرق آلمان را اشغال کرد و این کشور به دو قسمت تقسیم شد. بیش از ۳ میلیون مهاجر در شرق زندگی میکردند و مابقی در بخش غربی که اقتصاد آزاد و شرایط بهتری داشت ساکن بودند؛ سرانجام در ماه اوت سال۱۹۶۱ دیوار برلین بین آنها جدایی انداخت. حکومت کمونیستی در سال ۱۹۵۷ تصمیم گرفت برای رفاهی نسبی مردم خودرویی باصرفه و بسیار ساده بسازد طوری که مالک آن بتواند با ابزارهای ابتدایی آن را تعمیر کند.
«ترابانت» خودرویی بود که در شرکت Sachsenring Automobilwerke متولد شد. این کارخانه قبل از آغاز جنگ جهانی دوم خودروهای آئودی را تولید میکرد و در فاصله یک دهه مدلهای گوناگون آن را ساخت. پس از جنگ و با آغاز تغییرات سیاسی و اقتصادی در آلمان فدرال، تولید آئودی کنار گذاشته شد و ترابانت مدل ۶۰۱ از دل همین کارخانه بیرون آمد و خیلی زود در بین ساکنان شرق آلمان جای خود را باز کرد.
ترابانتها، در ظاهر شبیه اتومبیل بودند اما حداقل امکانات موجود در اتومبیلهای هم نسل خود را نداشتند؛ اولین مدلها از پیشرانه ساده هواخنک ساخت فولکس واگن به قدرت ۱۸ اسب بخار و ظرفیت ۵۰۰سی.سی استفاده میکردند که صدای زیاد و دودزایی بالایی داشت و تنها ۶۵کیلومتر در ساعت سرعت میگرفت. این خودرو تا چندسال فاقد صندلیهای راحت، چراغ ترمز، نشانگرها، آینه عقب و بخاری بود.
به دلیل گرانی فلز طراحان ترابانت این اتومبیل ساده را با نوعی پلاستیک رزینی ارزان قیمت که با پشم شیشه و ضایعات پنبه، تقویت شده بود ساختند؛ این بدنه در مقایسه با خودروهای مدرن آن روزگار استحکام بیشتری داشت و به راحتی در آب و هوای سرد آلمان دوام میآورد. همه ترابانتها اگر چه بسیار کوچک و جمع و جور بودند ولی برای ۴ سرنشین و مقدار کمی بار، جای کافی داشتند.
۲۸ سال تولید بدون توقف
طراحان آلمان شرقی با ایجاد یک سری تغییرات، نمونههای ارتقا یافته ترابانت را تولید کردند اما به سبب هزینههای بالای ساخت هرگز قدمی برای فیسلیفت کامل آن برنداشتند، در نتیجه نمای ظاهری این خودرو ۲۸ سال بدون تغییر باقی ماند. مهندسان کارخانه در سال ۱۹۶۳ ترمزهای ترابانت را ارتقا دادند و چند سیستم الکتریکی به آن افزودند؛ توان موتور هم به ۲۵ اسب بخار افزایش یافت که با این حساب میتوانست در زمان ۲۱ ثانیه از ۰ به ۶۰ کیلومتر و حداکثر تا ۱۰۰کیلومتر در ساعت سرعت بگیرد.
اگر چه آلودگی منواکسیدکربن این خودروی کوچک، ۵ برابر خودروهای آن دوران بود، ولی استقبال هزاران شهروند ساکن آلمان شرقی باعث شد این اتومبیل به حیات خود ادامه دهد.
مالکان معتقد بودند، ترابانت بوی عجیب و کمیابی دارد بهطوری که نمیتوان آن را با هیچ خودروی دیگری مقایسه کرد. آنها ترکیب روغن و بنزین بیکیفیت را عامل تولید این بوی خاص میدانستند.
ترابانت آکتورسینما
دارندگان این خودرو همیشه تصور میکردند ترابانت، فقط یک اتومبیل ساده و بیاهمیت است و کسی حاضر نمیشود از آن به عنوان یک خودرو مناسب و ایدهال استفاده کند. آنها راست میگفتند، اما جامعه هنرمندان موسیقی و سینما، متفاوت از بقیه فکر میکردند.
برای اولین بار گروه پاپ « یو.۲ » از چند ترابانت حلقهآویز شده با سیم در اجرای تلویزیونی خود استفاده کرد. این اتومبیلها بعدها به موزه «کلیولند اوهایو» منتقل و در سالن مشاهیر راک اند رول دوباره از سقف آویزان شدند.
سال ۱۹۹۲ فیلم کمدی «برو ترابی» ساخت شد؛ در این فیلم خانوادهای از آلمان شرقی سفر به دور اروپا را با اتومبیل ترابانت تجربه کردند. در سال ۲۰۰۱ نیز «برادپیت» در فیلم آمریکایی «بازی جاسوسی» به تعقیب یک ترابانت پرداخت؛ دو سال بعد این اتومبیل در فیلم «خداحافظ لنین» خوش درخشید.
از نقاشی دیواری تا باشگاه ترابانتها
زمانی که آلمان دوقطبی آخرین روزهای حیات خود را میگذراند، «برجیت کیندر» نقاش خیابانی، تصویر ترابانت را در پس زمینه شکسته شدن دیوار برلین در سال ۱۹۸۹ گذاشت و برای همیشه نام این اتومبیل و علامت S بزرگ آن جاودانه کرد.
پس از فروپاشی کمونیسم، تولید و فروش ترابانت به شدت کاهش یافت، زیرا ساکنان شرق ترجیح میدادند از اتومبیلهای مدرن اما دست دوم غرب آلمان استفاده کنند؛ سرانجام خط تولید ترابانت در سال ۱۹۹۱ برای همیشه بسته شد.
دوستداران این خودرو اکنون در سراسر جهان حضور دارند؛ رانندگان جوان نیز با تشکیل باشگاهها و صفحههای اجتماعی اتومبیل محبوب آلمان جنگ سرد را به صورت سفارشی تعمیر و در نهایت به دوستداران آن معرفی میکنند.
© نوشته: محمدجواد نعمتی
این مطلب در مجله ماشین شماره ۳۷۳ – بهمن ۱۳۹۲ – منتشر شده است. هرگونه استفاده بدون اجازه رسمی از نویسنده وب سایت و مجله ممنوع است.