همه ما انسان‌های موفق زیادی را می‌شناسیم که با مهارت، دانش، تجربه و توانایی خود توانسته‌اند به مراتب بالای عملی و شغلی دست پیدا کنند و حتی به عنوان چهره‌های موفق نزد جامعه شناخته شوند. «سیده فاطمه مقیمی» اولین زن کارآفرین صنعت حمل و ‌نقل در ایران و جهان اسلام از جمله این افراد است که با پشتوانه سال‌ها تلاش و تجربه توانسته‌ سهم موثری در توسعه اقتصادی کشور داشته باشد. او در کنار وظیفه مادری و مدیریتی خود به آموزش جوانان علاقه‌مند و خلاق نیز اشتغال دارد. آنچه در ادامه می‌خوانید گفت‌وگوی من با این بانوی موفق ایرانی درباره کارآفرینی، صنعت ترانزیت و نوآوری در زندگی است.

چگونه با جاده و ماشین‌های سنگین آشنا شدم

«همیشه کار کردن را دوست دارم»؛ هیچ وقت بیکار نبودم، حتی در دوران دانشجویی به صورت نیمه وقت کار می‌کردم. البته هرگز مایل نبودم کسب و کار ثابتی داشته باشم بلکه می‌خواستم در منزل و خارج از منزل فعالیت‌های مختلفی را تجربه کنم.

ورود من به صنعت حمل و نقل بعد از دوران فارغ التحصیلی از دانشگاه اتفاق افتاد. رشته من مهندسی عمران بود و در سال‌های اول انقلاب به دلیل شرایط خاصی که بر کشور حاکم بود بازار خوبی نداشت. به این دلیل در یک شرکت خدمات ترانزیت بنام «پان کنتینانتال» که امروز با نام دیگری فعالیت می‌کند، مشغول به کار شدم و با استفاده از تجربیات تحصیل در انگلستان مطالب فنی و حرفه‌ای آنها را ترجمه ‌می‌کردم. در زمان کوتاهی توانستم در بخش کامیون‌داری شرکت مسئولیتی بگیرم و اطلاعات متنوعی را در اختیار رانندگان قرار دهم.

آن زمان مانند امروز وسایل نوین ارتباطی مانند اینترنت در دسترس نبود و پیام‌ها با فاصله زمانی زیادی به مقصد مخابره می‌شد. تصور کنید اگر برای راننده‌ای مشکلی پیش می‌آمد او مجبور بود یک دفتر ارتباط عمومی پیدا کند و از طریق تلگراف یا تلفن مشکل را به مدیران شرکت اطلاع دهد. دلیل دیگر این بود که آن زمان مدیریت سنتی خاصی بر صنعت ترانزیت کشور حاکم بود و اغلب موسسه‌ها و شرکت‌های شاغل در این بخش به صورت خانوادگی اداره می‌شد. این موضوع به شکل دیگری نیز درک می‌شد مثلا اینکه راننده‌ها به جز زبان مادری خود زبان دیگری نمی‌دانستند و هنگام برقراری ارتباط در سایر کشورها همیشه با مشکل مواجه می‌شدند. اگر راننده­ای بار فاسد شدنی داشت به دلیل مشکل در برقراری ارتباط کلامی، کالا از بین می‌رفت و خسارت سنگینی به بار می‌آورد.

حمل و نقل را علمی دنبال کردم

من با تجربه کاری و مهارتی که در زبان انگلیسی داشتم توانستم راننده‌ها را آموزش دهم و آنها را از شرایط مختلفی که ممکن است با آن روبه رو شوند آگاه کنم. هر چقدر این کار ادامه پیدا می‌کرد علاقه من به ترانزیت یا حمل و نقل بیشتر می‌شد زیرا در میان قشری کار می‌کردم که نیازهای مختلفی داشتند و نمی‌توانستند به راحتی با سایر اقلیم‌ها ارتباط برقرار کنند.

بعد از ازدواج، همسرم علاقه‌مند بود فعالیت خود را به صورت شخصی پیگیری کنم؛ همان زمان تصمیم گرفتم با تمام مسایلی که اطرافم اتفاق می‌افتاد کلنجار بروم و کار مستقل خود را در سال ۶۳ راه بیندازم. البته همیشه حرمت اولین شرکتی که در آنجا مشغول به کار شدم را می‌دانم و به آن احترام می‌گذارم زیرا رابطه انسانی خوبی بین ما برقرار بود و همین عامل باعث شد بسترهای مناسب یکی بعد از دیگری برای من فراهم شوند. هنوز هم با افتخار از آنجا یاد می‌کنم زیرا مثل دانشگاه برای من اهمیت دارد.

هویت ایرانی در وجودم می‌جوشد

همانطور که گفتم علاقه من به صنعت حمل و نقل یا ترانزیت وصف نشدنی بود زیرا احساس می‌کردم قشری که با آنها سر و کار دارم به دانش و تجربه من نیاز دارند. البته تمایل شخصی­ام این بود که بتوانم کارهای خاصی انجام دهم و با دیگران تفاوت داشته باشم. هویت ایرانی و اسلامی ما نیز متفاوت بودن را در خون و ذات و شرایط زندگی ما جاری ساخته است پس لازم بود این تفاوت را ایجاد کنم.

بارها با این سوال مواجه شدم که چگونه می‌توانم به عنوان یک زن و مادر، در فضای سخت و مردانه صنعت حمل و نقل فعالیت کنم. بعضی‌ها می‌گویند پیش آمده که بخواهی این کار را رها کنی و به سراغ حرفه دیگری بروی؟ همیشه به آنها می‌گویم: علاقه‌مندی من آن‌قدر زیاد بود که خیلی زود با جزییات این کار آشنا شدم و توانستم در دوره‌های کوتاه مدت مرتبط با این صنعت شامل کشتیرانی، حقوق بین الملل، مدیریت بازرگانی و مدیریت استراتژیک شرکت کنم. به نظر من خانم‌ها می‌توانند حتی در بیرون از محیط خانه مدیر موفقی باشند به شرط آنکه به حرفه‌شان با علاقه نگاه کنند. دختران و زنان ما امروز ۶۰ تا ۷۰ درصد ظرفیت‌ دانشگاه‌های کشور را به خود اختصاص داده‌اند و در این سال‌ها ثابت کرده‌اند که می‌توانند کارهای سخت و پیچیده را در کنار مردان انجام دهند و مسئولیت‌های بزرگی را بپذیرند. در گذشت فقط مرد نان‌آور خانه بود و در جامعه حضور داشت ولی امروز زنان می‌خواهند در جامعه نقش پویا و موثری داشته باشند و به مطالبات خود دست پیدا کنند.

زنان مدیریت بهتری دارند

همیشه از من می‌پرسند: راننده های ترانزیت از اینکه یک مدیر زن کار آنها را نظارت می‌کند چه حسی دارند؟ واقعیت این است که خیلی‌ها در نگاه اول تعجب می‌کردند و معتقد بودند کنار آمدن با فرهنگ سخت و پیچیده این حرفه آن هم برای یک زن کار بسیار دشواری است. ولی حقیقت این‌ نبود و رانندگان خیلی زود با این موضوع کنار آمدند زیرا باور داشتند زنان مدیریت انعطاف پذیرتری نسبت به مردان دارند.

کارآفرینی در عرصه حمل و نقل پیچیده است

حمل و نقل یا ترانزیت شاخه‌های مختلفی مانند زمینی، دریایی و هوایی دارد و حضور در هرکدام از آنها نیازمند مهارت، تجربه و دانش بالایی است که در نهایت به نفع کشور تمام می‌شود. خوشبختانه کشور ما دسترسی بسیار مناسبی به آب‌های آزاد و مسیرهای بین‌المللی دارد ولی هنوز نتوانسته مانند بسیاری از کشورها از تمام ظرفیت‌های خود استفاده کند. ما در کشوری زندگی می‌کنیم که زیرساخت‌های طبیعی بسیاری خوبی داریم ولی از ضعف مدیریت و برنامه‌ریزی صحیح رنج می‌بریم. با اجرای قوانین و مقررات بین‌المللی می‌توانیم این جایگاه را به دست بیاوریم و تسهیلات حمل و نقل کالا را با سرعت، امنیت و هزینه مناسب فراهم کنیم. کارآفرینی در این حوزه با شرایط موجود بسیار پیچیده است و من تاکیدی ندارم که همه جوانان به این عرصه ورود پیدا کنند.

قبل از کارآفرین شدن توانمند شوید

کارآفرینان نباید توانمندی‌های خود را دست کم بگیرند و از تلاش کردن خسته شوند. یکی از کارهای موثر این است که راهکارها و ابزارهای مناسب به افراد علاقه‌مند و خلاق نشان داده شود. اگر نقشه راه به درستی تدوین شود جسارت به وجود می‌آید و اشتغال ایجاد می‌شود. اگر بتوانیم با این برنامه حرکت کنیم موفق می‌شویم؛ مهم نیست در چه حوزه‌ای کار می‌کنیم حمل و نقل،  ترانزیت کشاورزی یا تولید مواد غذایی.

رمز موفقیت در زندگی و کار

از نقش مادری خود راضی هستم. من همیشه برای خانواده‌ام ارزش و جایگاه والایی غائل بوده و هستم و همواره احساس می‌کنم جریان محبت آمیز بسیار خوبی میان من، همسرم و فرزندانم برقرار است. همه آنها تحصیلات دانشگاهی دارند و آنجا که لازم باشد من را یاری می‌کنند. اگر این محبت و همکاری را در کنار هم بگذاریم کمبود ساعت‌های حضور من در خانواده جبران می‌شود و شیرینی کار تخصصی را بیشتر می­کند.

© نویسنده: محمدجواد نعمتی

این مطلب در تاریخ ۲۹ مرداد ۱۳۹۳ در روزنامه همشهری منتشر شده است.

Fatemeh Moghimi is the first female entrepreneur in the transportation industry in Iran and the Islamic world. He was employed in a shipping company after a university degree.  His job was to translate the documents required by the company, drivers and employers into Persian and English.

Ms. Moghimi’s interest in working on transportation has increased. After marriage, she began her independent business in road, air and maritime transport. He is currently a mother and a successful Iranian director. According to his drivers and staff, women’s management in the transportation industry is better than men’s management. They are flexible. Ms Moghimi says women are brilliant in industry and shipping. They must try and have ideas and self-confidence and never be afraid of failure.

mohammad javad nemati ©

The report was published in the Hamshahri newspaper in August 2014